BOSHLANG‘ICH SINFLARDA KOMBINATORIKA ELEMENTLARINI O‘QITISHNING ILMIY METODIK ASOSLARI
Qisqa mazmun
Ushbu ilmiy maqola boshlang‘ich sinflarda kombinatorika elementlarini o‘qitishning ilmiy-metodik asoslarini yoritib beradi. Tadqiqotda L. S. Vygotskiyning yaqin rivojlanish zonasi nazariyasi, A. N. Leontyevning faoliyat nazariyasi hamda zamonaviy neuropsixologiya yutuqlari asosida yangi pedagogik yondashuv ishlab chiqilgan. Muallif tomonidan taklif etilgan kombinatorik modellashtirish metodikasi o‘quvchilarning konkret amaliydan boshlab abstrakt fikrlashgacha bosqichma-bosiq o‘tishini ta’minlaydi. Metodikaning samaradorligi eksperimental tekshiruv orqali isbotlangan bo‘lib, tajriba guruhida kombinatorik fikrlash ko‘rsatkichlari nazorat guruhiga nisbatan uch barobar yuqori natijalar ko‘rsatgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, taklif etilgan metodika o‘quvchilarning matematik kompetensiyasini, mantiqiy fikrlashini va faniga qiziqishini sezilarli darajada oshirishga xizmat qiladi. Maqola boshlang‘ich matematika ta’limining mazmunini boyitish, o‘qituvchilarning metodik tayyorgarligini oshirish va milliy ta’lim standartlarini takomillashtirishga qaratilgan amaliy tavsiyalar bilan boyitilgan.
Manbalar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ta’lim sohasini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2022-yil 20-apreldagi PF-96-sonli farmoni.
- O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslarning mehnatidan foydalanilishi taqiqlangan ogʻir ishlarning hamda zararli yoki xavfli mehnat sharoitlaridagi ishlarning roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2023-yil 14-iyuldagi 290-sonli qarori.
- Azizxo‘jayeva N. N., Umarova Z. B. Boshlang‘ich ta’limda matematik tasavvurlarni rivojlantirish metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2022. – 280 b.
- Biggs N. L. Discrete Mathematics. – Oxford University Press, 2002. – 425 p.
- Cohen J. Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. – 2nd ed. – Hillsdale, NJ: Erlbaum, 1988. – 567 p.
- Creswell J. W. Educational Research: Planning, Conducting, and Evaluating Quantitative and Qualitative Research. – 6th ed. – Boston: Pearson, 2015. – 672 p.
- Davydov V. V. Types of Generalization in Instruction. – Reston, VA: NCTM, 1990. – 342 p.
- Dehaene S. The Number Sense: How the Mind Creates Mathematics. – Oxford University Press, 2011. – 316 p.
- Dienes Z. P. Building Up Mathematics. – London: Hutchinson, 1960. – 314 p.
- English L. D. Children's Reasoning in Solving Novel Problems of Deduction // Thinking & Reasoning. – 2018. – Vol. 24, № 3. – P. 265-287.
- Fischbein E., Grossman A. Schemata and Intuitions in Combinatorial Reasoning // Educational Studies in Mathematics. – 1997. – Vol. 34, № 1. – P. 27-47.
- Freudenthal H. Mathematics as an Educational Task. – Dordrecht: Reidel, 1973. – 680 p.
- Giedd J. N. The Teen Brain: Insights from Neuroimaging // Journal of Adolescent Health. – 2008. – Vol. 42, № 4. – P. 335-343.
- Gravemeijer K. P. E. Developing Realistic Mathematics Education. – Utrecht: Freudenthal Institute, 1994. – 248 p.
- Karimov A. A., Rahimov Sh. Q. Boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining metodik tayyorgarligi: muammolar va yechimlar // Pedagogika fanlari axborotnomasi. – 2023. – № 2. – B. 45-52.
- Leontyev A. N. Activity, Consciousness, and Personality. – Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, 1978. – 192 p.
- Maqsimova T. M. Matematika o‘qitish metodikasi. – Toshkent: TDPU, 2021. – 380 b.
- Mulligan J., English L. D. Combinatorial Reasoning in Early Childhood // Mathematics Education Research Journal. – 2022. – Vol. 34, № 2. – P. 345-362.
- National Council of Teachers of Mathematics. Principles and Standards for School Mathematics. – Reston, VA: NCTM, 2000. – 402 p.
- PISA 2022 Mathematics Framework. – Paris: OECD Publishing, 2022. – 128 p.
- Papert S. Mindstorms: Children, Computers, and Powerful Ideas. – New York: Basic Books, 1980. – 230 p.
- Logic and Psychology. – Manchester University Press, 1953. – 204 p.
- Streefland L. Fractions in Realistic Mathematics Education. – Utrecht: Freudenthal Institute, 1991. – 356 p.
- Vygotsky L. S. Thinking and Speech. – Cambridge, MA: MIT Press, 1986. – 312 p.
- World Economic Forum. The Future of Jobs Report 2023. – Geneva: WEF, 2023. – 296 p.
- Xodjiyev A. X. Matematika o‘qitish metodikasi. – Toshkent: TDPU, 2020. – 420 b.
- Батанеро С., Годино Дж. Д., Наварро-Пелайо В. Combinatorial Reasoning and its Assessment // Handbook of Research on the Psychology of Mathematics Education. – 2006. – P. 147-176.
- Крутецкий В. А. Психология математических способностей школьников. – М.: Просвещение, 1968. – 432 с.
- Пышкало А. М. Геометрический материал в начальной школе. – М.: Просвещение, 1971. – 198 с.
- Хинчин А. Я. Педагогические статьи. – М.: Академия педагогических наук, 1963. – 216 с.
Maqoladagi kalit so‘zlar
boshlang‘ich matematika, kombinatorika, kombinatorik fikrlash, kombinatorik modellashtirish, yaqin rivojlanish zonasi, o‘quv faoliyati, sistemali sanash, matematik kompetensiya, funksional savodxonlik, neuropsixologiya, pedagogik eksperiment, dasturiy-uslubiy ta’minot, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari, mantiqiy fikrlash, refleksiv fikrlash, kognitiv rivojlanish, realistik matematika ta’limi