MAXSUS PEDAGOGIKADA BOLALAR NUTQINI AVTOMATIK BAHOLASH UCHUN VIZUAL-AUDIO TAYANCHLARGA ASOSLANGAN RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING PEDAGOGIK SALOHIYATI

130 19.02.2026 Kamolova Yulduzxon Ma'murjon qizi 10.66023/MT/v2026_i243/255

Qisqa mazmun

Mazkur maqolada bolalar nutqini rivojlantirish va baholashga qaratilgan raqamli dastur funksional imkoniyatlari yoritiladi. Dastur maxsus pedagogika va logopediya amaliyoti ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda ishlab chiqilgan bo‘lib, nutqiy mashqlarni vizual va audio tayanchlar asosida tashkil etishga yo‘naltirilgan.Dasturda har bir o‘rganilayotgan so‘z rasm ko‘rinishida taqdim etilib, uning daktil ishoradagi ifodasi va etalon talaffuzi bilan birgalikda namoyish etiladi. Bola etalon talaffuzni eshitgach, so‘zni mustaqil ravishda aytadi va uning nutqi mikrofon orqali yozib olinadi. Yozib olingan nutqiy signal avtomatik tarzda qayta ishlanib, etalon talaffuz bilan solishtiriladi hamda talaffuzning mos yoki mos emasligi aniqlanadi.Nutqni tahlil qilish jarayonida ovoz signali vaqt va amplituda bo‘yicha grafik shaklda vizualizatsiya qilinadi, bu esa mutaxassisga talaffuz jarayonini obyektiv kuzatish imkonini beradi. Tadqiqot natijalari rasm, daktil ishora va audio talaffuzni birlashtirgan multimodal yondashuv bolalarning nutqiy faolligini oshirish va talaffuz aniqligini baholash jarayonini samarali tashkil etishga imkon berishini ko‘rsatadi. Ushbu dastur maxsus pedagogika sohasida raqamli texnologiyalardan foydalanishning amaliy imkoniyatlarini kengaytiradi.

Manbalar

  1. 1. American Speech-Language-Hearing Association. Speech Sound Disorders in Children. – Washington, DC: ASHA Publications, 2020. – pp. 45–52.

  2. 2. Bishop D. V. M. Uncommon Understanding: Development and Disorders of Language Comprehension in Children. – London: Psychology Press, 2014. – pp. 23.
  3. 3. Kent R. D., Read C. The Acoustic Analysis of Speech. – San Diego: Singular Publishing Group, 2002. – pp. 97–115.
  4. 4. Mayer R. E. Multimedia Learning. – Cambridge: Cambridge University Press, 2009. – pp. 17–35.
  5. 5. Jurafsky D., Martin J. H. Speech and Language Processing. – New York: Pearson Education, 2023. – pp. 287–310.
  6. 6. Boersma P., Weenink D. Praat: Doing phonetics by computer [Computer software]. – 2021. – Sections: Introduction; Sound Analysis; Spectrogram. – URL: www.praat.org
  7. 7. Paul R., Norbury C. Language Disorders from Infancy through Adolescence. – St. Louis: Elsevier Mosby, 2012. – pp. 55–78.
  8. 8. Marschark M., Spencer P. E. The Oxford Handbook of Deaf Studies, Language, and Education. – Oxford: Oxford University Press, 2011. – pp. 145–168.
  9. 9. Schuller B., Batliner A., Steidl S., Seppi D. Recognising realistic emotions and affect in speech: State of the art and lessons learnt // Speech Communication. – 2011. – Vol. 53. – No. 9–10. – B. 1062–1075.
  10. 10. UNESCO. Inclusive Education and Assistive Technologies. – Paris: UNESCO Publishing, 2020. – pp. 9–21, 64–78.
  11. 11. Kamolova Y. M. Pedagogical potential of computer programs for speech recognition and analysis in the correction of speech disorders in children // Journal of Multidisciplinary Sciences and Innovations. – 2026. – Vol. 4. – No. 11. – B. 3546–3553.
  12. 12. Kamolova Y. M. Digital pedagogical tools as a factor of social and educational inclusion of children with hearing impairments in primary school // Science and Education. – 2026. – T. 7. – No. 1. – pp. 974–990.
  13. 13. Камолова Ю. М. Педагогико-дидактическая модель проектирования цифровой образовательной среды для развития речи у детей с нарушением слуха, обучающихся на узбекском языке // Science and Education. – 2026. – Т. 7. – № 1. – С. 1056–1065.
  14. 14. Nematov S., Kamolova Y. A computer program based on spectral analysis for speech correction in children // Journal of Physics: Conference Series. – IOP Publishing, 2021. – Vol. 2131. – No. 3. – Art. 032108.
  15. 15. Nematov S. Q., Kamolova Y. M., Nazirov R. M. Nutqida nuqsoni bo‘lgan bolalarda tovush talaffuzini yaxshilashga qaratilgan “STARCOCH” web dasturiy ta’minoti // Science and Education. – 2023. – T. 4. – № 6. – B. 457–460.
  16. 16. Kamolova Y. M., Nematov Sh. Q. Nutq nuqsonlarini korreksiyalash uchun qurilma: foydali model patenti №02378. – O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, 2024.

Maqoladagi kalit so‘zlar

nutqni avtomatik tanish, akustik tahlil, multimodal o‘qitish, maxsus pedagogika, bolalar nutqi, talaffuzni baholash, raqamli pedagogik dastur, daktil ishora, vizual tayanchlar, nutq reabilitatsiyasi

Biriktirilgan hujjatlar

Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda