PEDAGOGNING METAEMOTSIONAL KOMPETENTLIGI FENOMENI: TUZILISHI, KOMPONENTLARI VA PEDAGOGIK IMKONIYATLARI

51 29.09.2026 Eshmurzayeva Dilnoza Saloxutdinovna 10.66023/MT/v_i399/444

Qisqa mazmun

Ushbu maqolada pedagogning metaemotsional kompetentligi fenomeni ta’riflanadi va uning tuzilishi, komponentlari hamda ta’lim jarayonidagi pedagogik imkoniyatlari ilmiy asosda tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi metaemotsional kompetentlikni kasbiy-pedagogik kompetensiyalar tizimida alohida, o‘lchanadigan va rivojlantiriladigan konstrukt sifatida konseptuallashtirish hamda uni darsning kommunikativ, baholash va refleksiv amaliyotlariga integratsiya qilish modelini ishlab chiqishdan iborat. Metodologiya sifatida tizimli tahlil, kontent-tahlil, konseptual modellashtirish va qiyosiy-pedagogik yondashuv qo‘llanildi; manbalar korpusi sifatida zamonaviy emotsional intellekt, emotsiya regulyatsiyasi, refleksiya va o‘qituvchi professionalizmi bo‘yicha ilmiy ishlardan foydalanildi. Ilmiy yangilik metaemotsional kompetentlikning uch qatlamli tuzilmasini (metabilim, metaregulyatsiya, metaaloqa) asoslash, uning indikatorlarini taklif etish va sinf muhitida xavfsizlik hamda akademik natijadorlikni oshirish mexanizmlarini ko‘rsatish bilan belgilanadi.

Manbalar

    1. Gross J. J. Emotion regulation: Conceptual and empirical foundations. New York: Guilford Press, 2014. 640 p.
    2. Mayer J. D., Salovey P., Caruso D. R. Emotional intelligence: New ability or eclectic traits. New York: Springer, 2008. 312 p.
    3. Hattie J. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. London: Routledge, 2009. 392 p.
    4. Pianta R. C., Hamre B. K., Allen J. P. Teacher-student relationships and engagement: Conceptualizing, measuring, and improving. Washington: APA Press, 2012. 280 p.
    5. Abdullaeva Sh. P. Pedagogik kompetentlik va kasbiy refleksiya nazariyasi. Toshkent: Fan, 2018. 240 b.
    6. Salovey P., Mayer J.D. Emotional intelligence//Imagination, Cognition and Personality. 1990. Vol. 9. №3. P. 185-211. DOI: 10.2190/DUGG-P24E-52WK-6CDG 
    7. Saarni C. The Development of Emotional Competence. New York: Guilford Press, 1999. 381 p. ISBN: 978-1572304345.
    8. Bisquerra R., Pérez N. Las competencias emocionales // Educación XXI. 2007. Vol.10. P. 61-82.
    9. Jennings P.A., Greenberg M.T. Teacher social and emotional competence in relation to student and classroom outcomes // Review of Educational Research. 2009. Vol. 79. №1. P. 491-525. DOI: 10.3102/0034654308325693.
    10. Brackett M.A., Palomera R., Mojsa-Kaja J., Reyes M.R., Salovey P. Emotion-regulation ability, burnout, and job satisfaction among British secondary-school teachers // Psychology in the Schools. 2010. Vol. 47. №4. P.406-417. DOI: 10.1002/pits.20478
    11. Frenzel A.C., Goetz T., Lüdtke O., Pekrun R., Sutton R.E. Emotional transmission in the classroom: How teachers’ emotions influence student enjoyment // Journal of Educational Psychology. 2009. Vol. 101. №
    12. 3. P. 705-716. DOI: 10.1037/a0014695
    13. Taxer J.L., Gross J.J. Emotion regulation in teachers: The «why» and «how» // Teaching and Teacher Education. 2018. Vol. 74. P. 180-189. DOI: 10.1016/j.tate.2018.05.008.
    14. Бодалев А. А. Личность и общение: Избранные психологические труды. Москва: Педагогика, 1983. 272 с.
    15. Xolmatova N. M. O‘qituvchining kasbiy kompetensiyasini rivojlantirish metodikasi. Samarqand: Samarqand davlat universiteti nashriyoti, 2020. 180 b.

Maqoladagi kalit so‘zlar

metaemotsional kompetentlik, emotsiya regulyatsiyasi, pedagogik refleksiya, sinf iqlimi, professional muloqot, baholash amaliyoti, emotsional intellekt

Biriktirilgan hujjatlar

Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda