PISA XALQARO BAHOLASH DASTURI KONTEKSTIDA INGLIZ TILI DARSLARIDA MATNLARNI TANQIDIY TAHLIL QILISH KO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI

56 25.09.2026 Davronova Noila Nurmamatovna 10.66023/MT/v_i399/442

Qisqa mazmun

Mazkur maqolada Xalqaro o‘quvchilarni baholash dasturi (PISA) kontekstida ingliz tili darslarida o‘quvchilarning matnlarni tanqidiy tahlil qilish ko‘nikmalarini shakllantirishning nazariy-metodologik asoslari tadqiq etiladi. PISA dasturining o‘qish savodxonligi modelidagi “mulohaza yuritish va baholash” (reflect and evaluate) jarayonining mazmuni va tarkibiy qismlari – matn mazmunini va shaklini baholash tahlil qilinadi. Shuningdek, chet tili ta'limida tanqidiy savodxonlikni shakllantirishning zamonaviy nazariy modellari (To‘rt resurs modeli, sintezlovchi yondashuv, EFL tanqidiy savodxonlik modeli) ko‘rib chiqiladi. O‘zbekistonning PISA-2022 dasturidagi natijalari asosida o‘quvchilarning o‘qish savodxonligi, xususan tanqidiy tahlil ko‘nikmalari darajasi tahlil qilinib, muammoning dolzarbligi asoslanadi. Maqola natijalari mavzu bo‘yicha keyingi empirik-metodik tadqiqotlar uchun nazariy poydevor bo‘lib xizmat qiladi.

Manbalar

    1. Djalilov, K. PISA-2022 results: implications for language and literature education in Uzbekistan // Science and Innovation. — 2024. — Vol. 3, № 9. — P. 4–10. DOI: 10.5281/zenodo.13834636.
    2. Ennis, R.H. A logical basis for measuring critical thinking skills // Educational Leadership. — 1985. — Vol. 43, № 2. — P. 44–48.
    3. Facione, P.A. Critical Thinking: A Statement of Expert Consensus for Purposes of Educational Assessment and Instruction. — Millbrae, CA: California Academic Press, 1990.
    4. Janks, H. Literacy and Power. — New York: Routledge, 2010.
    5. Jumayeva, S. The PISA international assessment system and the analysis of problems in Uzbekistan's education // Multidisciplinary Journal of Science and Technology. — 2026. — Vol. 6, № 2.
    6. Le, H.V., Nguyen, L.Q. Constructivism-based instruction and the development of critical thinking and reading among EFL learners // Frontiers in Education. — 2024.
    7. Luke, A., Freebody, P. Further notes on the four resources model // Reading Online. — 1999.
    8. OECD. PISA 2018 Assessment and Analytical Framework. — Paris: OECD Publishing, 2019.
    9. OECD. PISA 2018 Released Reading Literacy Items (“Graffiti” unit, R081Q05, R081Q06A, R081Q06B). — Paris: OECD Publishing, 2019.
    10. OECD. PISA 2022 Results (Volume I and II) — Country Notes: Uzbekistan. — Paris: OECD Publishing, 2023.
    11. Suh, Y.-M., Huh, S. An EFL model of critical literacies: adapted and synthesized for foreign language contexts // English Teaching. — 2023. — Vol. 78, № 4.

Maqoladagi kalit so‘zlar

PISA, o‘qish savodxonligi, tanqidiy tahlil, tanqidiy fikrlash, tanqidiy savodxonlik, mulohaza yuritish va baholash, chet tili o‘qitish metodikasi, funksional savodxonlik

Biriktirilgan hujjatlar

Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda