TA’LIM MENEJMENTIDA “RAQAMLI EKOTIZIM” TUSHUNCHASINING MOHIYATI, TUZILMASI VA TA’LIM TIZIMINI BOSHQARISHDAGI O‘RNI
Qisqa mazmun
Mazkur maqolada ta’lim menejmentida “raqamli ekotizim” tushunchasining ilmiy-nazariy mohiyati, uning tarkibiy tuzilmasi hamda ta’lim tizimini boshqarishdagi funksional imkoniyatlari tahlil qilingan. Raqamli ekotizim alohida axborot tizimlari va platformalar majmui sifatida emas, balki boshqaruv subyektlari, raqamli infratuzilma, ma’lumotlar, elektron platformalar, inson kapitali, boshqaruv mexanizmlari va axborot xavfsizligini o‘zaro integratsiyalovchi dinamik muhit sifatida talqin etilgan. OECD, UNESCO, Yevropa Komissiyasi, Jahon banki hamda zamonaviy ilmiy tadqiqotlardagi yondashuvlar qiyosiy o‘rganilgan. Tadqiqot natijasida ta’lim menejmentidagi raqamli ekotizimning strategik-boshqaruv, texnologik-infratuzilmaviy, axborot-tahliliy, kompetensiyaviy, pedagogik-xizmat, kommunikativ-hamkorlik va xavfsizlik komponentlaridan iborat integrativ tuzilmasi asoslangan. Shuningdek, raqamli ekotizim yetukligining besh bosqichli modeli va uning shakllanganligini baholash mezonlari taklif etilgan. Raqamli ekotizimning ma’lumotlarga asoslangan boshqaruv qarorlarini qabul qilish, monitoring, prognozlash, resurslarni optimallashtirish va boshqaruv shaffofligini ta’minlashdagi o‘rni ochib berilgan.
Manbalar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi PF-6079-son Farmoni. 2020-yil 5-oktabr.
- Adner R. Ecosystem as Structure: An Actionable Construct for Strategy // Journal of Management. – 2017. – Vol. 43, No. 1. – P. 39–58. DOI: 10.1177/0149206316678451.
- European Commission. Digital Education Action Plan 2021–2027: Resetting Education and Training for the Digital Age. COM(2020) 624 final. – Brussels, 30 September 2020.
- Kampylis P., Punie Y., Devine J. Promoting Effective Digital-Age Learning: A European Framework for Digitally-Competent Educational Organisations. EUR 27599 EN. – Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2015. DOI: 10.2791/54070.
- Nguyen L.T., Tuamsuk K. Digital Learning Ecosystem at Educational Institutions: A Content Analysis of Scholarly Discourse // Cogent Education. – 2022. – Vol. 9, No. 1. – Article 2111033. DOI: 10.1080/2331186X.2022.2111033.
- Normen-Smith J., van Cappelle F., Atis E., Ghobashy D. Six Pillars for the Digital Transformation of Education: A Common Framework. – Paris: UNESCO, 2024. – ED-2024/WS/23.
- OECD. OECD Digital Education Outlook 2023: Towards an Effective Digital Education Ecosystem. – Paris: OECD Publishing, 2023. – 414 p. DOI: 10.1787/c74f03de-en.
- Otamurodov G‘.R. Oliy ta’lim muassasalari rahbar kadrlarining boshqaruv kompetentligini rivojlantirishning integrallashgan axborot-metodik tizimini takomillashtirish: Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) diss... avtoreferati. – Toshkent, 2020. – 49 b.
- Otamurodov G‘.R. Ta’lim jarayonini boshqaruvchi tizimlar tahlili va samaradorligi (malaka oshirish kurslari misolida) // Ilmiy xabarnoma. Seriya: Pedagogik tadqiqotlar. – Andijon, 2021. – № 6(58). – B. 5–13.
- Otamurodov G., Zaripova D., Rasulova N. Applying CDIO and PBL Models in AI-Based Educational Projects // 14th International Symposium on Computer Science and Educational Technology (ISCSET 2025): Proceedings. – 2025.
- Otamurodov G., Karimov F., Badalova M. AI in Succession Planning: Enhancing Decision-Making in Leadership and Talent Development // AIP Conference Proceedings. – 2026. – Vol. 3414, No. 1.
- Otamurodov G‘. Ta’lim menejmentida samaradorlikni aniqlash mezonlari va ularni joriy etishning pedagogik imkoniyatlari // Maktab ta’limi: muammolar, izlanishlar, yechimlar. – Toshkent, 2026. – № 3.
- Otamurodov G., Saidova F., Zakirova F. Multilevel E-portfolio Model in the System of Advanced Training of Academic Staff in Uzbekistan. 2022 IEEE European Technology and Engineering Management Summit E Tems 2022 Conference Proceedings.
- Tiwana A. Platform Ecosystems: Aligning Architecture, Governance, and Strategy. – Waltham, MA: Morgan Kaufmann, 2014. ISBN 978-0-12-408066-9.
- UNESCO. Global Education Monitoring Report 2023: Technology in Education: A Tool on Whose Terms? – Paris: UNESCO, 2023.
- World Bank. Reimagining Human Connections: Technology and Innovation in Education at the World Bank. – Washington, DC: World Bank, 2020.
Maqoladagi kalit so‘zlar
raqamli ekotizim, ta’lim menejmenti, raqamli transformatsiya, raqamli boshqaruv, ta’lim tizimi, raqamli platforma, ma’lumotlarga asoslangan boshqaruv, raqamli kompetentlik, interoperabellik, ekotizim yetukligi, axborot tizimi, ta’lim boshqaruvi