TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA MAKTAB TAʼLIMI SIFATI MENEJMENTINI TAKOMILLASHTIRISHNING PEDAGOGIK-BOSHQARUV ASOSLARI
Qisqa mazmun
Maqolada global va milliy transformatsiya sharoitida umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida taʼlim sifati menejmentini takomillashtirishning nazariy-metodologik va amaliy asoslari tadqiq etilgan. Umumiy sifat menejmenti (TQM), natijalar boʻyicha boshqaruv, pedagogik va taqsimlangan liderlik hamda maʼlumotlarga asoslangan qaror qabul qilish konsepsiyalari qiyosiy tahlil qilingan. Buyuk Britaniya, Singapur va Finlandiyaning maktab sifatini boshqarish modellari, ISO 21001:2018 xalqaro standarti, PISA 2025 va TALIS 2018 xalqaro tadqiqotlari maʼlumotlari asosida resurslar, jarayon va natijalar menejmentini qamrab oluvchi uch bosqichli model, samaradorlik koʻrsatkichlari (KPI) tizimi hamda maktab boshqaruvini takomillashtirishga doir ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Manbalar
- Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Qonuni. OʻRQ-637-son, 2020-yil 23-sentabr.
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF-5712-son Farmoni. 2019-yil 29-aprel.
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi PF-60-son Farmoni. 2022-yil 28-yanvar.
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026-yillarda xalq taʼlimini rivojlantirish boʻyicha milliy dasturni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF-134-son Farmoni. 2022-yil 11-may.
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ““Oʻzbekiston – 2030” strategiyasi toʻgʻrisida”gi PF-158-son Farmoni. 2023-yil 11-sentabr.
- Djurayev R.X., Turgʻunov S.T. Taʼlim menejmenti. – Toshkent: Voris-nashriyot, 2012. – 304 b.
- Otamurodov Gʻ.R. Oliy taʼlim muassasalari rahbar kadrlari boshqaruv kompetentligini rivojlantirishning integrallashgan axborot-metodik tizimini takomillashtirish: ped. fan. boʻyicha fals. dokt. (PhD) diss. avtoref. – Toshkent, 2019.
- Qurbonov Sh.E., Seytxalilov E.A. Taʼlim sifatini boshqarish. – Toshkent: Turon-Iqbol, 2006.
- Xodjayev B.X. Umumiy pedagogika nazariyasi va amaliyoti. – Toshkent: Sano-standart, 2017. – 416 b.
- Иноятов У.И. Теоретико-методологические основы управления качеством образования в профессиональном колледже: дис. … д-ра пед. наук. – Ташкент, 2003.
- Конаржевский Ю.А. Менеджмент и внутришкольное управление. – М.: Центр «Педагогический поиск», 2000.
- Поташник М.М. Управление качеством образования. – М.: Педагогическое общество России, 2000.
- Третьяков П.И. Управление школой по результатам: практика педагогического менеджмента. – М.: Новая школа, 1997.
- Шамова Т.И., Третьяков П.И., Капустин Н.П. Управление образовательными системами. – М.: Владос, 2002.
- Bush T. Theories of Educational Leadership and Management. 5th ed. – London: SAGE, 2020.
- Deming W.E. Out of the Crisis. – Cambridge, MA: MIT Press, 1986.
- Fullan M. The New Meaning of Educational Change. 5th ed. – New York: Teachers College Press, 2016.
- Hallinger P. Leading educational change: reflections on the practice of instructional and transformational leadership // Cambridge Journal of Education. – 2003. – Vol. 33, No. 3. – P. 329–352.
- Harris A. Distributed Leadership Matters: Perspectives, Practicalities, and Potential. – Thousand Oaks: Corwin, 2014.
- ISO 21001:2018. Educational organizations – Management systems for educational organizations – Requirements with guidance for use. – Geneva: ISO, 2018.
- Juran J.M. Juran on Quality by Design. – New York: Free Press, 1992.
- Leithwood K., Harris A., Hopkins D. Seven strong claims about successful school leadership revisited // School Leadership & Management. – 2020. – Vol. 40, No. 1. – P. 5–22.
- MacBeath J. Schools Must Speak for Themselves: The Case for School Self-Evaluation. – London: Routledge, 1999.
- Mourshed M., Chijioke C., Barber M. How the World’s Most Improved School Systems Keep Getting Better. – London: McKinsey & Company, 2010.
- Ng P.T. Learning from Singapore: The Power of Paradoxes. – New York: Routledge, 2017.
- OECD. TALIS 2018 Results (Volume I): Teachers and School Leaders as Lifelong Learners. – Paris: OECD Publishing, 2019.
- OECD. PISA 2025 Results (Volume I): Future-Ready Students. – Paris: OECD Publishing, 2026. – https://doi.org/10.1787/73451bc5-en
- Ofsted. Education inspection framework: for use from November 2025. – London: GOV.UK, 2025.
- Pont B., Nusche D., Moorman H. Improving School Leadership. Volume 1: Policy and Practice. – Paris: OECD Publishing, 2008.
- Robinson V.M.J., Lloyd C.A., Rowe K.J. The impact of leadership on student outcomes: an analysis of the differential effects of leadership types // Educational Administration Quarterly. – 2008. – Vol. 44, No. 5. – P. 635–674.
- Sahlberg P. Finnish Lessons 3.0: What Can the World Learn from Educational Change in Finland? – New York: Teachers College Press, 2021.
- Sallis E. Total Quality Management in Education. 3rd ed. – London: Kogan Page, 2002.
- Schildkamp K., Lai M.K., Earl L. (eds.). Data-based Decision Making in Education: Challenges and Opportunities. – Dordrecht: Springer, 2013.
- Senge P.M. The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization. – New York: Doubleday, 1990.
- Spillane J.P. Distributed Leadership. – San Francisco: Jossey-Bass, 2006.
- West-Burnham J. Managing Quality in Schools. 2nd ed. – London: Pitman Publishing, 1997.
Maqoladagi kalit so‘zlar
taʼlim transformatsiyasi, taʼlim sifati menejmenti, maktab boshqaruvi, pedagogik liderlik, taqsimlangan liderlik, oʻz-oʻzini baholash, KPI, maʼlumotlarga asoslangan boshqaruv, PISA