ZIDDIYATLI VAZIYATLARDA AFFEKTIV HOLATLARNING YUZAGA KELISHIDA MAKTAB MUHITI IJTIMOIY-PSIXOLOGIK DETERMINANT SIFATIDA

93 25.05.2026 Xolikova Xilola Gulamovna 10.66023/MT/v_i309/349

Qisqa mazmun

Mazkur maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarida o‘quvchi va o‘qituvchilar o‘rtasida, shuningdek, tengdoshlar guruhida yuzaga keladigan ziddiyatli vaziyatlarda affektiv holatlarning paydo bo‘lish mexanizmlari ijtimoiy-psixologik nuqtai nazardan tahlil qilingan. Maktab muhiti o‘quvchilarning hissiy-irodaviy sohasiga ta’sir ko‘rsatuvchi asosiy determinant sifatida qaralib, nosog‘lom ijtimoiy-psixologik iqlimning stress, frustratsiya va affekt holatlariga olib kelishi ilmiy asoslangan. Tadqiqotda pedagogik muloqotdagi xatolar, intizomiy ziddiyatlar va bulling holatlarining o‘smirlar ruhiyatiga ta’siri ochib berilgan. Shuningdek, maktab psixologining ziddiyatlarni bartaraf etish va sog‘lom muhitni shakllantirishdagi roli, o‘qituvchilarning emotsional regulyatsiyasi o‘quvchilarning akademik va hissiy farovonligiga qanday ta’sir qilishi xalqaro va mahalliy tajribalar asosida yoritilgan. Olingan xulosalar ta’lim muassasalarida psixologik xizmatni takomillashtirish uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.

Manbalar

    1. Affekt (psixologiya) // O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi. – Toshkent: O‘zME Davlat ilmiy nashriyoti, 2000-2005.
    2. Majidova Sh.H. Maktab jamoasida sog‘lom ijtimoiy-psixologik iqlimni shakllantirish usullari // Introduction of new innovative technologies in education of pedagogy and psychology. International online conference. – 2025. – B. 77-78.
    3. Maktab o‘quvchilarining ijtimoiy moslashuvining psixologik xususiyatlari // Science and Research. – 2024. – URL: https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/download/28142/28968/32343
    4. Pekrun R., Linnenbrink-Garcia L. Control-value theory of achievement emotions // Handbook of emotions in education. – Routledge, 2014. – P. 120-141.
    5. Vahobova D.V. O‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi konflikt vaziyatlarni bartaraf etish shakllari, metodikasi va vositalari // CyberLeninka. – 2022. – URL: https://cyberleninka.ru/article/n/oqituvchi-va-oquvchi-ortasidagi-konflikt-vaziyatlarni-bartaraf-etish-shakllari-metodikasi-va-vositalari
    6. Elov Z.S. Suitsidial xulq-atvorning zamonaviy psixologiyada o‘rganilishi: tahlillar va nazariyalar // CyberLeninka. – 2023. – URL: https://cyberleninka.ru/article/n/suitsidial-hulq-atvorning-zamonaviy-psihologiyada-o-rganilishi-tahlillar-va-nazariyalar
    7. Yurchuk O.L. va boshq. Травля в образовательной среде: факторы риска // Психологическая наука и образование. – 2025. – №4.
    8. Xu G., Haratyan F. A 2025 systematic review of teacher emotion regulation // PMC. – 2026. – URL: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12884328/
    9. Raximova M. Umumiy o‘rta ta’lim maktablari boshqaruvida psixologik muhitni rivojlantirishdagi mavjud muammolar (O‘zbekiston misolida) // CyberLeninka. – 2025.
    10. Teshaboyev I.A. Maktab psixologi imiji va kasbiy faoliyatining ijtimoiy-psixologik jihatlari // Inter education & global study. – 2025. – Vol. 3. №11(1). – B. 122-128.
    11. Nishanova Z., Qurbonova Z., Abdiev S. Psixodiagnostika va eksperemental psixologiya: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Tafakkur-Bo‘stoni, 2011. – 304 b.
    12. Всемирный доклад по мониторингу образования 2025: Лидерство и инклюзивность // UNESCO. - 2025. – URL: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393145
    13. Qi M. The impact of achievement emotions on learning performance in online learning context: A meta-analysis // Frontiers in Psychology. – 2025. URL: https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2025.1599543/full
    14. Sadoqat N. O‘smirlarda affektiv holatlarning vujudga kelishi va ularning psixologik xususiyatlari // Nauchnyi Impuls. - 2025. - URL: https://nauchnyimpuls.org/index.php/fokus/article/download/1985/1559

Maqoladagi kalit so‘zlar

affekt, ziddiyatli vaziyat, maktab muhiti, ijtimoiy-psixologik iqlim, o‘smirlar, maktab psixologi, pedagogik muloqot, emotsional regulyatsiya

Biriktirilgan hujjatlar

Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda Sayt test rejimida ishlamoqda