UZLUKSIZ KASBIY RIVOJLANTIRISH TIZIMIDA PEDAGOGLARNING MUSTAQIL TA’LIMINI TASHKIL ETISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI
Qisqa mazmun
Maqolada uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimida pedagoglarning mustaqil ta’limini tashkil etishning nazariy-metodologik asoslari tadqiq etilgan. Pedagogning kasbiy ehtiyojlarini diagnostika qilish, individual maqsadlarni belgilash, mustaqil ta’limni rejalashtirish, uni amalga oshirish, natijalarni pedagogik amaliyotga transformatsiya qilish, monitoring, refleksiya va korreksiya jarayonlarining o‘zaro bog‘liqligi asoslangan. Mustaqil ta’lim pedagogning epizodik shaxsiy faoliyati emas, balki uzluksiz kasbiy rivojlanishni ta’minlovchi boshqariladigan siklik jarayon sifatida talqin etilgan. Tizimlilik, subyektlilik, diagnostik asoslanganlik, individuallashtirish, amaliyotga yo‘naltirilganlik, refleksivlik va uzluksizlik tamoyillarining metodologik ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqot natijasida pedagog mustaqil ta’limini «kasbiy ehtiyoj diagnostikasi → individual maqsad → rejalashtirish → mustaqil ta’lim → amaliyotga transformatsiya → monitoring va refleksiya → baholash → korreksiya → yangi kasbiy ehtiyoj» mantig‘i asosida tashkil etishning konseptual modeli taklif etilgan.
Manbalar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-maydagi PF-134-son “2022–2026-yillarda maktab ta’limini rivojlantirish bo‘yicha milliy dasturni tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 21-iyundagi PQ-231-son “Maktabgacha va maktab ta’limi tashkilotlari xodimlarini uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori.
- O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 20-dekabrdagi 867-son “Maktabgacha va maktab ta’limi xodimlarining uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida”gi qarori.
- Knowles M. S. Self-Directed Learning: A Guide for Learners and Teachers. - New York: Association Press, 1975. - 135 p.
- Schön D. A. The Reflective Practitioner: How Professionals Think in Action. - New York: Basic Books, 1983. - 374 p.
- Timperley H. Teacher Professional Learning and Development. Educational Practices Series-18. - UNESCO International Bureau of Education, 2008. - 32 p.
- Garet M. S., Porter A. C., Desimone L., Birman B. F., Yoon K. S. What Makes Professional Development Effective? Results From a National Sample of Teachers // American Educational Research Journal. - 2001. - Vol. 38, No. 4. - P. 915-945. DOI: 10.3102/00028312038004915.
- Avalos B. Teacher professional development in Teaching and Teacher Education over ten years // Teaching and Teacher Education. - 2011. - Vol. 27, No. 1. - P. 10-20. DOI: 10.1016/j.tate.2010.08.007.
- Daminova Sh.K. Kompetensiyaviy yondashuv asosida mustaqil ta’lim samaradorligini baholashning integratsiyalashgan modeli. Maktab taʼlimi: muammolar, izlanishlar, yechimlar, Toshkent, 2026-yil, 7-son, 55-60 b. https://journal.avloniy.uz/uz/article/kompetensiyaviyyondashuvasosidamustaqiltalimsamaradorliginibaholashningintegratsiyalashganmodeli-397
- Daminova Sh.K. Umumta’lim maktabi direktorlarining mustaqil kasbiy rivojlanish modeli. Inter Education & Global Study. Buxoro, 2026-yil, 7-son, https://researcher.uz/docs/umumtalim-maktabi-direktorlarining-mustaqil-kasbiy-rivojlanish-modeli-547699
- Darling-Hammond L., Hyler M. E., Gardner M. Effective Teacher Professional Development. - Palo Alto, CA: Learning Policy Institute, 2017.
- Darling-Hammond L., Wei R. C., Andree A., Richardson N., Orphanos S. Professional Learning in the Learning Profession: A Status Report on Teacher Development in the United States and Abroad. - Stanford University / National Staff Development Council, 2009.
- Sims S., Fletcher-Wood H., O’Mara-Eves A., Cottingham S., Stansfield C., Goodrich J., Van Herwegen J., Anders J. Effective Teacher Professional Development: New Theory and a Meta-Analytic Test // Review of Educational Research. - 2025. - Vol. 95, No. 2. - P. 213-254. DOI: 10.3102/00346543231217480.
- Desimone L. M., Garet M. S. Best Practices in Teachers’ Professional Development in the United States // Psychology, Society & Education. - 2015. - Vol. 7, No.
- 3. DOI: 10.25115/psye.v7i3.515.
Maqoladagi kalit so‘zlar
uzluksiz kasbiy rivojlantirish, pedagog, mustaqil ta’lim, kasbiy ehtiyoj, individual ta’lim trayektoriyasi, refleksiya, kasbiy kompetentlik, diagnostika, monitoring, ta’lim menejmenti